Εγκυμοσύνη & Θηλασμός
Εγκυμοσύνη & Θηλασμός

H διατροφή αποτελεί συστατικό της καθημερινής ζωής όλων μας και, ως γνωστόν, συνδέεται άμεσα με την υγεία. Η υγιεινή διατροφή είναι ακόμα πιο σημαντική κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της γαλουχίας. Στις περιόδους αυτές, η διατροφή θα πρέπει:

  • Να καλύπτει τις συνήθεις ανάγκες της γυναίκας,
  • Να προσφέρει άμεσα στο αναπτυσσόμενο έμβρυο και βρέφος την ενέργεια και τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται,
  • Να βοηθά στην αποθήκευση θρεπτικών συστατικών που θα χρησιμοποιηθούν για να καλύψουν τις μελλοντικές του ανάγκες.

Επίσης, μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή βοηθά στο να αισθάνεται η μέλλουσα μητέρα καλύτερα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και να έχει μεγαλύτερο έλεγχο ως προς την αύξηση του σωματικού της βάρους. Την περίοδο του θηλασμού, η καλή ποιότητα διατροφής εξασφαλίζουν τη σωστή σύσταση του μητρικού γάλακτος σε θρεπτικά συστατικά και τη φυσιολογική ανάπτυξη του βρέφους, θέτοντας τα θεμέλια και για τη μελλοντική υγεία του παιδιού της.

ΠΟΣΟ ΒΑΡΟΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΡΩ;

Η προτεινόμενη αύξηση βάρους, σύμφωνα με το Institute of Medicine of the National Academies, αφού ληφθεί υπόψη το βάρος πριν την εγκυμοσύνη, μπορεί να υπολογιστεί με τη βοήθεια του Δείκτη Μάζας Σώματος, ο οποίος προκύπτει από τη διαίρεση του βάρους στην αρχή της εγκυμοσύνης με το τετράγωνο του ύψους (ΔΜΣ = Αρχικό Βάρος/Ύψος2).

Σήμερα βέβαια, οι περισσότεροι γυναικολόγοι είναι ιδιαίτερα αυστηροί με την αύξηση του σωματικού βάρους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, με τους περισσότερους να συστήνουν συνολική αύξηση βάρους 10–12 κιλά για μια γυναίκα που ξεκινά με φυσιολογικό βάρος την κύηση.

ΠΟΣΟ ΓΡΗΓΟΡΑ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΧΑΣΩ ΒΑΡΟΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ;

Σε γενικές γραμμές, η επιπλέον ενέργεια που είναι απαραίτητη να προσλαμβάνει η μητέρα από την καθημερινή της διατροφή ανέρχεται στις 500 θερμίδες. Οι θερμιδικές απαιτήσεις της θηλάζουσας καθορίζονται από την ποσότητα του μητρικού γάλακτος που παράγεται, δηλαδή όσο περισσότερο μια γυναίκα θηλάζει, τόσο υψηλότερες οι θερμιδικές της ανάγκες. Η υιοθέτηση μιας υγιεινής, ισορροπημένης διατροφής θα εφοδιάσει τον οργανισμό με τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά και θα βοηθήσει στην παραγωγή καλής ποιότητας μητρικού γάλακτος για το μωρό.

Στην περίπτωση που η θηλάζουσα επιθυμεί να ξεκινήσει την απώλεια των κιλών της εγκυμοσύνης, δεν χρειάζεται να προστεθούν 500 θερμίδες ανά ημέρα στο διαιτολόγιό της. Η παρακολούθηση του μέγεθος των μερίδων της και η αποφυγή των τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε λίπος είναι σημαντική. Μια δίαιτα πολύ χαμηλή σε θερμίδες δεν θα αλλάξει τη σύνθεση του μητρικού γάλακτος, θα όμως επηρεάσει την ποσότητα του γάλακτος που παράγεται. Όταν η απώλεια βάρους δεν ξεπερνά το 0,5 – 1 κιλό την εβδομάδα, η ποσότητα δεν θα επηρεαστεί. Και εδώ, μια υγιεινή διατροφή με ποικιλία τροφίμων είναι καθοριστικής σημασίας.

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΑΝΑΓΚΕΣ ΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ;
ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΑΝΑΓΚΕΣ ΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΘΗΜΑΣΜΟΥ;

Όσον αφορά τις ημερήσιες ανάγκες της θηλάζουσας μητέρας σε θρεπτικά συστατικά, αυτές διαφοροποιούνται σε σχέση με την περίοδο πριν ή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ιδιαίτερα η πρωτεϊνική πρόσληψη πρέπει να αυξηθεί κατά 15 – 20 g τους πρώτους 6 μήνες λόγω του ότι το 70% της διαιτητικής πρωτεΐνης μετατρέπεται σε πρωτεΐνη γάλακτος. Μετά τον 6ο μήνα, απαιτούνται επιπλέον 12 g πρωτεΐνης. Αντίθετα, το λίπος και οι υδατάνθρακες της δίαιτας δεν επηρεάζουν το μητρικό γάλα.

Από την ομάδα των λιποδιαλυτών βιταμινών, ιδιαίτερα σημαντικές είναι η βιταμίνη Α και η βιταμίνη Ε. Χρειάζονται επιπλέον 500 – 600 μg RE βιταμίνης Α ημερησίως και 4 mg επιπλέον α-τοκοφερόλης (ενεργή μορφή της βιταμίνης Ε). Όπως και στην περίπτωση των λιποδιαλυτών βιταμινών, έτσι και η συγκέντρωση υδατοδιαλυτών βιταμινών στο γάλα εξαρτάται από τη διαιτητική πρόσληψη της μητέρας. Η βιταμίνη C και οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικές.

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΥΓΩ;
  • Η καφεΐνη διαπερνά τον πλακούντα και μπορεί να επηρεάσει τους καρδιακούς παλμούς του εμβρύου, αλλά και το βάρος του. Περιορίστε τα ποτά με καφεΐνη (καφέ, τσάι, ποτά και αναψυκτικά) σε όχι περισσότερο από 2 φλιτζάνια την ημέρα (200mg καφεΐνης).
  • Μην καταναλώνετε αλκοόλ, ιδιαίτερα το πρώτο τρίμηνο. Το αλκοόλ διαπερνά τον πλακούντα και μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στην εγκεφαλική ανάπτυξη του εμβρύου. Όταν θηλάζετε, μπορείτε να πίνετε έως 1 μερίδα αλκοόλ/ ημέρα. Μια μερίδα ισοδυναμεί με 330 ml μπίρας, 120 ml κρασιού ή 40 ml από τα λεγόμενα «σκληρά» ποτά (ουίσκι, βότκα κ.λπ.). Μην καταναλώνετε αλκοόλ σε στιγμή χρονικά κοντινή στο θηλασμό.
  • Ψάρια και οστρακοειδή: αποφύγετε τα ψάρια με υψηλά επίπεδα υδραργύρου, όπως καρχαρία, ξιφία, σκουμπρί, ερυθρό ή κυανόπτερο τόνο, λαβράκι Χιλής, καθρεπτόψαρο Ατλαντικού και σφυρίδα. Για το σολομό εχουν καταγρφει αντικρουόμενα δεδομένα, οπότε καλύτερα να τον αποφύγετε. Επίσης, καταναλώστε όχι περισσότερο από 350g την εβδομάδα από ψάρια και οστρακοειδή που έχουν χαμηλές συγκεντρώσεις υδραργύρου. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται η μαρίδα, οι σαρδέλες και ο γαύρος. Εάν δεν υπάρχουν διαθέσιμες συμβουλές για τοπικά αλιευμένα ψάρια, μην τρώτε περισσότερα από 180g την εβδομάδα.
  • Αποφύγετε την κατανάλωση βοτάνων, καθώς πολλά από αυτά αυξάνουν τον κίνδυνο αποβολής, ενώ στην περίοδο της γαλουχίας σταματούν το γάλα. Εάν καταναλώνετε οποιοδήποτε τσάι ή βότανα, συζητήστε με το γιατρό σας για να βεβαιωθείτε ότι είναι ασφαλή.

Επιπλέον, μόνο για την εγκυμοσύνη:

  • Οι γλυκαντικές ουσίες, πλην της σακχαρίνης, θεωρούνται ασφαλείς για κατανάλωση στην εγκυμοσύνη.
  • Βράζετε ή τηγανίζετε επαρκώς τα αυγά μέχρι το ασπράδι και ο κρόκος να στερεοποιηθούν για να αποφευχθεί η πιθανότητα σαλμονέλας. Αποφύγετε σπιτικές μαγιονέζες ή άλλες συνταγές που μπορεί να περιέχουν ωμά αυγά η ελλιπώς μαγειρεμένα.
  • Αποφύγετε τη σόγια και προϊόντα με βάση τη σόγια. Τα φυτοοιστρογόνα της σόγιας ενδέχεται να έχουν αρνητικές συνέπειες για εσάς και το μωρό σας. Προληπτικά, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, συνιστάται η αποφυγή των συμπληρωμάτων διατροφής με εκχυλίσματα σόγιας και ο περιορισμός της κατανάλωσης προϊόντων με βάση τη σόγια (όπως τόφου, γάλα σόγιας).
  • Αποφύγετε να τρώτε όλους τους τύπους των πατέ και τα μαλακά τυριά που ωριμάζουν με βάση τους μύκητες της μούχλας (ροκφόρ, καμαμπέρ, μπρι, γκοργκοντζόλα, στίλτον) λόγω της ενδεχόμενης παρουσίας βακτηρίων όπως η λιστέρια. Σκληρά τυριά, όπως το κασέρι, η γραβιέρα, το κεφαλοτύρι και η παρμεζάνα, επιτρέπονται, όπως επίσης και όσα παρασκευάζονται από παστεριωμένο γάλα (κότατζ, μοτσαρέλα, τυριά τύπου Φιλαδέλφεια). Γενικά, μην καταναλώνετε γαλακτοκομικά που δεν είναι παστεριωμένα.
  • Προσοχή χρειάζεται και στην κατανάλωση  θαλασσινών (ωμών ή μαγειρεμένων), σούσι και καπνιστού σολομού, γιατί μπορεί να προκαλέσουν δηλητηρίαση ή λιστερίωση.
  • Αποφύγετε να καταναλώνετε συκώτι ή παράγωγά του, γιατί η αυξημένη ποσότητα βιταμίνης Α που περιέχει μπορεί να βλάψει το μωρό.